Medioevo Livorno
Cultura e Medioevo
Pubblicazione e trascrizione di documenti medievali da archivi storici di varie epoche.
Contattaci per maggiori informazioni
Email: info@culturaemedioevo.it
26 maggio 1291
Archivio Arcivescovile di Pisa, Diplomatico Fondo Arcivescovile n. 1048.
Edizione:
Le carte arcivescovili pisane del secolo XIII, III (1272-1299), cur. N. Caturegli & O. Banti, Roma 1989, pp.294-8 n.519.
Note:
La pergamena presenta tre grosse rosure nella parte superiore, con perdita di testo.
Sul dorso, di mano coeva: «carta compere terre quam fccit Henricus quondam Iacobi Sismundi a domina Nella uxore Berti domine Rainerie positam in Comune Salviani»; di mano del secolo XVIII: «n. 1139».
Regesto:
Betto di Raniera del fu Lambertuccio, della parrocchia di Santa Cristina, metre si trovava a Genova, si suppone prigioniero, aveva nominato procuratrice sua moglie Nella.
Ora Nella, per conto del marito, assistita da due suoi parenti, Betto de Riccio del fu Gualando da San Martino in Guazzolungo e Conforto da Vica... del fu Bonagiunta, vende a Enrico Sismondo del fu Iacopo dei Sismondi due pezzi di terra posti in luogo detto Alle Corte nel comune di Salviano in Piano di Porto, per la somma di lire 4 soldi 13 e denari 4, in eagione di 20 soldi per uno staioro.
Fatto in Pisa.
Rogò Ranieri figlio del fu Andrea testaio.
Originale:
In nomine domini amen. Ex hoc publico instrumento sit omnibus manifestum quod domina Nella, uxor Becti domine Rainerie quondam Lambertuccii de Sancta Christina, procuratrix ipsius Becti, viri sui, constituta ab eo ad hec et alia, [ut in] carta inde rogata Ianue, sub anno domini MCCLXXXVI, indictione XIII, [...] Kalendas maij, a Philippo notario de Vada quondam Iacobi, et ab eodem notario scripta et firmata et a me [notario infrascripto] visa et lecta continetur, procuratorio nomine pro dicto Becto, viro suo, in solidum et [etiam] eadem domina N[ella, pre]sentia et con]sensu Becti de Riccio quondam Gualandi de sancto Martino de [Guatholong]o et Conforti de Vi[ca...] quondam Bonaiuncte, propinquorum suorum, quos suos propinquos et ad hec mag[is i]doneos esse revera ass[erebat, ...] tebatur, suo nomine proprio principaliter, in solidum, vendidit et tradidit H[enrigo] Sismundo quondam Iacobi [.........] Henrici Sismundi de domo Sismundorum unum petium terre campie positum in communi Salviani Plani Portus, in loco dicto Alle Corte, tenens unum capud in via publica, aliud capud in terra domini Gaddi domine Alemanne, latus in terra domini Ciani Burdonensis, aliud latus in terra domine Modaninge, quod est per mensuram stariora III et si plus vel minus est.
Et tertiam partem integram pro indiviso unius alterius petii terre campie positi in suprascriptis confinibus, ibi prope quod totum petium terre tenet unum capud cum uno latere in Scopaiuola, [aliud capud] cum alio latere, in terra suprascripti Henrigi emptoris, vel si qui alii sunt confines predictorum petiorum terrarum [vel alicuius] earum, que tertia pars est per mensuram stariorus unus et panori VIII, et si plus vel minus est, ita quod pretium dictorum petiorum terrarum augeatur et minuatur ad infrascriptam ractionem, cum omni iure actione proprietate pertinentia et adiacentia sua.
Et omnia iura omnesque actiones et ractiones et nomina, tam utiles quam directas, reales et personales et mixtas ei quoquo modo et iure, in dictis et de dictis rebus venditis et traditis et earum occasione, competentes et competentia, suprascripto Henrico emptori vendidit dedit concessit atque mandavit.
Et precepit ei et licentiam et potestatem dedit sua libera autoritate intrandi in possessionem suprascriptarum rerum venditarum et traditarum, et eas suo, dicti Henrici, nomine, iure proprio, possidendi.
Quas res venditas et traditas se, eo modo et nomine ut dictum est, pro dicto Henrico, constituit possidere, ut inde dictus Henricus eiusque heredes, et quibus dederint vel habere concesserint eorum utili et directo nomine agant excipiant et experiantur con[tra omn]em pcrsonam et locum.
Pro pretio librarum IIII et soldorum XIII et denariorum IIII denariorum Pisanorum, ad ractionem soldorum XX denariorum Pisanorum pro singulo starioro. Quod totum pretium, dicta domina Nella interrogata a suprascripto Henrico, confessa est se recepisse et apud se habere ab eodem Henrico; renuntiando exceptioni non habiti et non recepti pretii suprascripti. De quo toto pretio se bene quietam et pacatam vocavit, et inde ipsum Henricum et eius heredes et bona liberavit et absolvit.
Et per solennem stipulationcm, dicta domina Nella procuratrix, procuratorio nomine pro dicto Becto viro suo in solidum, et etiam suo nomine proprio in solidum, convenit et promisit predicto Henrico de predictis vel pro predictis rebus venditis et traditis, vel aliqua earum vel earum aut alicuius earum parte vel occasione, suprascriptam possessionem predictum Henricum emptorem vel eius heredes, sive illos quibus dederint vel habere decreverint, non inbrigabit nec molestabit neque per placitum nec alio modo fatigabit, neque inbrigari nec molestari faciet per se vel per alium, aliquo modo vel iure ullo tempore; et quod cum omnibus suis dictorum Becti et domine Nelle expensis, in solidum, predictas res venditas et traditas et quamlibet earum et earum et cuiusque earum partem, possessionem et proprietatem et fructus, predicto Henrico emptori eiusque heredibus, et quibus dederint vel habere concesserint, ab omni persona et loco defendet et disbrigabit, et inde eos indempnes conservabit; et quod inde eis, cum omnibus suis expensis, in solidum, ab omni persona et loco, auctor defensor et disbrigator erit, et quod inde eis semper et omni tempore in ordinario et extraordinario iudicio potiores esse faciet; et quod, si qua lis vel causa questio controversia differentia sive discordia, de suprascriptis vel pro suprascriptis rebus venditis et traditis vel aliqua earum vel earum occasione, suprascripto Henrico emptori et eius heredibus, aut quibus dederint vel habere concesserint, ab aliqua persona vel loco facta vel mota fuerit, ipsam et ipsas quotiens expedierit dicta domina Nella et eius heredes in se suscipient, opponendo se cuique perhemptorio et libello quod vel qui inde missum vel missus fuerit, litem et lites inde contestando et dando pignora sufficientia pro dirictura curie, et habendo et acquirendo advocatos, qui in ipsis litibus questionibus et causis et qualibet earum advocent, et, eam et eas tractando et exequendo omnibus suis, dicte domine Nelle suorumque heredum, sumptibus casibus rissicis pignoribus et expensis, quousque aliquo iuris remedio actentari poterunt et defendi; et dando inde fideiussores ydoneos de rato et iudicato solvendo; et quod sufficiat quotiens exinde denunctiatio fieri opportuerit, si facta erit apud domum habitationis predictorum Becti et domine Nelle vel eorum heredum, ac si eis vel ipsis eorum heredibus personaliter facta esset.
Si vero omnia predicta et singula prout dicta sunt ita non fecerit et non observaverit, aut si ita facta et observata non fuerint, aut si contra predicta vel aliquid predictorum factum vel ventum fuerit in aliquo, penam dupli extimationis predictarum rerum venditarum et traditarum, sub extimactione qualis nunc sit vel qualis tunc fuerint, vel penam dupli suprascripti pretii, ad electionem suprascripti Henrigi emptoris vel eius heredum, et dampnum et dispendium totum quod inde haberetur et fieret, predicto Henrico emptori per stipulationem componere dare et solvere promisit, et se, procuratorio nomine pro dicto Becto viro suo in solidum, et ipsum Bectum et eius heredes et bona omnia in solidum, et etiam se, dicta domina Nella, suosque heredes et bona omnia in solidum eidem Henrico et eius heredibus, pro predictis omnibus et singulis obligavit; renuntiando omni iuri sibi contra predicta competenti et etiam beneficio epistule divi Adriani et novarum constitutionum.
Que domina Nella etiam renuntiavit beneficio senatus consulti Velleiani, certiorata a me Rainerio notario de ipso beneficio.
Actum Pisis, in pede scalarum turris nobilium de Pipinaschis posite secus Arnum in capella sancti Martini de Petra, presentibus Teperto de Asciano, de capella sancti Silvestri, quondam Uberti et Thomeo dicto Centocose, de capella sancti Martini de Petra quondam Bonifati, testibus ad hec rogatis, dominice incamationis anno MCCLXXXXII, indictione III, VII Kalendas iunii.
(S) Ego Rossus filius Nerii Menabuoi, imperiali auctoritate iudex ordinarius atque notarius, hanc cartam a Rainerio notario quondam Andree testarii rogatam, eius seeda a me visa et lecta, ut in eius actis inveni ita, sua parabola et mandato scripsi et firmavi.
(S) Ego Rainerius Andree testarii olim fìlius, imperiali auctoritate iudex ordinarius atque notarius, predictis omnibus interfui et ea omnia in meis actis, rogatus, scripsi et exinde scribendi in publiceam formam predicta suprascripto Rosso notario parabolam dedi ideoque subscripsi et ad maiorem cautelam meum signum et nomen apposui.